الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

48

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

رضى است دلايل ديگر هم ثابت مىكند كتاب نهج البلاغة از آثار سيد رضى مىباشد . ديگر آنكه اختلاف مردم در اينكه آيا خطبه‌هاى نهج البلاغة از منشئات حضرت مولا عليه السّلام يا سيد رضى آنها را به دروغ به آن حضرت نسبت داده است ، اختلاف بىاساسى است كه بر پايهء دروغ قرار گرفته زيرا موقعيت و مقام دين‌دارى سيد رضى بالاتر از آن است كه خطبه‌هايى انشا كرده و به دروغ به جدش نسبت داده باشد و نيازى هم به چنين انتسابى نبوده است ؛ زيرا مقام عظيم حضرت مولى و فصاحت آن بزرگوار كه دوست و دشمن بر آن اقرار دارند . خطبه‌هاى فصيح و بليغ آن جناب كه در آثار ديگران آمده است ، بىنياز از آن است كه سيد رضى را بر آن دارد كه خطبه‌هايى را به نام آن حضرت جعل كند . گذشته از اين شيعه كذب در روايت و حديث را هرچند هم نيازمند به آن باشد تجويز نمىكند تا گفتار دروغين را جزء روايات اساسى خويش قرار ندهد . آرى برخى از عامه كه از مشايخ گوينده حاضر بشمار مىآيد به جهاتى كه خود مىپندارد ، اخبارى جعل مىكنند و آنها را سرلوحه مقصود خود قرار مىدهند آنچه ما را به اين حقيقت رهبرى مىكند كه نهج البلاغة از منشئات سيد رضى نبوده است و دامن او از لوث چنين نسبتى منزه است آن است كه حداكثر خطبه‌هاى نهج البلاغة بلكه همگى آنها در كتابهاى معتبر عامه به‌ويژه در كتابهايى كه چندين سال پيش از تولد سيد رضى تأليف شده است موجود مىباشد و حداكثر لغات غير معمولى آن را لغوىها در آثار خود آورده‌اند و به توضيح و تفسير آنها پرداخته‌اند . از قبيل لفظ شقشقه كه در كتاب قاموس فيروزآبادى لغوى سنى شافعى و در نهايه ابن اثير جزرى حنبلى آمده است و به تفسير آن اشاره كرده‌اند « * » .

--> ( * ) فيروزآبادى در كتاب قاموس در باب القاب اوله الشين ذيل كلمه ( شقه ) مىنويسد : شقشقه به كسر شين چيزى است مانند شش كه شتر در هنگام هيجان و مستى از دهان خود بيرون مىآورد . پس از اين نوشته است « الخطبة الشقشقية العلوية » تا آنجا كه در جواب ابن عباس كه درخواست كرد به خطبه ادامه دهد فرمود : « تلك شقشقة هدرت ثم قرت » . و ابن اثير جزرى در جلد دوم النهاية در باب الشين مع القاف ذيل كلمه « شقشق » حديثى از حضرت مولا على عليه السّلام نقل كرده است كه فرمود : « ان الخطب من شقاشق الشيطان » و معناى شقشقه را تقريبا به نحوى كه از قاموس نقل كرديم نوشته و معناى -